Próchnica butelkowa i ECC – cichy wróg najmłodszych

Próchnica butelkowa to potoczna nazwa szczególnej postaci próchnicy występującej u niemowląt i małych dzieci. W literaturze medycznej używa się określenia ECC (Early Childhood Caries), czyli próchnica wczesnego dzieciństwa. To jedna z najczęstszych chorób przewlekłych u dzieci poniżej 6. roku życia.
Czym jest ECC?
ECC (Early Childhood Caries) to obecność co najmniej jednego zęba z ubytkiem próchnicowym (lub zęba usuniętego/wypełnionego z powodu próchnicy) u dziecka do 71. miesiąca życia.
Próchnica butelkowa jest specyficzną, często szybko postępującą odmianą ECC, obejmującą głównie:
- górne siekacze,
- następnie pierwsze trzonowce mleczne,
- w zaawansowanym stadium – większość zębów mlecznych.
Dlaczego powstaje próchnica butelkowa?
Główne przyczyny:
1. Częste podawanie napojów zawierających cukier
- mleko modyfikowane
- słodzone herbatki
- soki
- dosładzane napoje
Szczególnie niebezpieczne jest:
- zasypianie z butelką,
- nocne karmienie bez późniejszego oczyszczenia zębów.
Podczas snu zmniejsza się wydzielanie śliny, która naturalnie chroni zęby. Cukry pozostają na powierzchni szkliwa, a bakterie produkują kwasy niszczące zęby.
2. Długotrwałe karmienie na żądanie
Częste, nocne przystawianie do piersi bez higieny jamy ustnej również może sprzyjać rozwojowi ECC.
3. Brak higieny jamy ustnej
Zęby należy czyścić od momentu ich pojawienia się – nawet jeśli jest to tylko jeden ząb.

Jak wygląda próchnica butelkowa?
Początkowo pojawiają się:
- białe, matowe plamy przy dziąśle (odwapnienia),
- później żółte lub brązowe przebarwienia,
- następnie ubytki,
- w ciężkich przypadkach – zniszczenie niemal całej korony zęba.
Choroba rozwija się szybko – nawet w ciągu kilku miesięcy.
Dlaczego ECC jest groźna?
Nie jest to tylko problem estetyczny. Nieleczona próchnica może prowadzić do:
- bólu i stanów zapalnych,
- problemów z jedzeniem i mówieniem,
- zaburzeń wzrostu i niedożywienia,
- przedwczesnej utraty zębów mlecznych,
- wad zgryzu,
- uszkodzenia zawiązków zębów stałych.
Dzieci z ECC mają również większe ryzyko próchnicy w zębach stałych.
Jak zapobiegać próchnicy butelkowej?
Higiena od pierwszego zęba
- szczotkowanie 2 razy dziennie,
- pasta z fluorem dostosowana do wieku (ilość jak ziarenko ryżu u najmłodszych).
Ograniczenie cukrów
- brak słodkich napojów w butelce,
- unikanie dosładzania smoczka,
- woda jako podstawowy napój między posiłkami.
Rezygnacja z nocnego podawania słodkich płynów
Jeśli dziecko musi pić w nocy – najlepiej podawać wodę.
Pierwsza wizyta u dentysty
Powinna odbyć się:
- do 1. roku życia,
- lub w ciągu 6 miesięcy od pojawienia się pierwszego zęba.
Czy próchnicę butelkową można leczyć?
Tak – im wcześniej, tym lepiej.
W zależności od stadium stosuje się:
- lakierowanie fluorem,
- leczenie zachowawcze (plomby),
- leczenie kanałowe zębów mlecznych,
- w ciężkich przypadkach – ekstrakcję.
W zaawansowanych sytuacjach leczenie może wymagać sedacji lub narkozy.


Podsumowanie
Próchnica butelkowa (ECC) to poważna, ale w pełni możliwa do uniknięcia choroba.
Kluczowe są:
- wczesna higiena,
- ograniczenie cukrów,
- świadome nawyki żywieniowe,
- regularne wizyty kontrolne.
Zdrowe zęby mleczne to nie tylko ładny uśmiech – to fundament prawidłowego rozwoju dziecka.
Clinica Uśmiechu – Centrum Stomatologiczne
Dzisiaj to najlepszy dzień na uśmiech.
Zapraszamy do kontaktu z naszą recepcją, aby umówić się na wizytę!
Zobacz naszą ofertę z zakresu: STOMATOLOGII DZIECIĘCEJ
ul. Wiśniowa 72,
42-680 Tarnowskie Góry,
tel. +48 723-233-107
Pomagamy również w weekendy!